Porwanie Miguela Ángela Blanco. 48 godzin, które zmieniły Hiszpanię

10 lipca 1997 roku cała Hiszpania wstrzymała oddech na dwie doby. Młody radny z baskijskiego miasteczka Ermua, Miguel Ángel Blanco, został porwany przez organizację terrorystyczną ETA.

Porwania i zamachy ze strony ETA były w Kraju Basków codziennością przynajmniej od lat 70. Jednak porwanie młodego, skromnego chłopaka, który nikomu nie wadził, okazało się kroplą, która przelała czarę goryczy. Tragedia poruszyła społeczeństwo baskijskie i miliony Hiszpanów i stała się punktem zwrotnym w walce z terroryzmem.

W lipcu 2026 r. historię Miguela Ángela Blanco przypomniał dokument Netflixa Miguel Ángel Blanco: 48 godzin, które zmieniły Hiszpanię. Poniżej opisuję szerzej historię tamtych wydarzeń i ich historyczny kontekst.

Czym była ETA?

Organizacja ETA (Euskadi Ta Askatasuna – „Kraj Basków i Wolność”) powstała w 1959 r. w czasach dyktatury Francisco Franco. Jej celem była zbrojna walka o niepodległość Kraju Basków i utworzenie niezależnego państwa obejmującego tereny północnej Hiszpanii i południowo-zachodniej Francji. Początkowo koncentrowała się na akcjach propagandowych, jednak od 1968 r. rozpoczęła działalność terrorystyczną. Na jej koncie znalazły się zamachy bombowe, zabójstwa, porwania i wymuszenia.

Najkrwawsze w jej działalności były lata 1978-1980, kiedy to kształtowała się młoda Hiszpańska demokracja. Ale nawet po jej nastaniu, ataki nie ustały. Do końca 1996 r. z rąk ETA zginęło prawie 800 osób – policjantów, wojskowych, polityków oraz cywilów. Od 1995 r. i głośnego zabójstwa Gregorio Ordóñeza to właśnie politycy zaczęli być głównym celem organizacji. Choć działała w całej Hiszpanii, zdecydowana większość zamachów miała miejsce w samym Kraju Basków.

Uwolnienie Antonia Ortegi Lary

Choć od początku 1997 r. ETA zabiła osiem osób, lipiec rozpoczął się dla hiszpańskich służb ogromnym sukcesem. 1 lipca odbito Antonia Ortegę Larę – funkcjonariusza więziennego przetrzymywanego przez 532 dni w podziemnym bunkrze nieczynnej hali przemysłowej w Mondragón.

Ta akcja była dla ETA dotkliwym upokorzeniem, dlatego organizacja postanowiła odpowiedzieć szybko i brutalnie.

Porwanie Miguela Ángela Blanco

Miguel Ángel Blanco Garrido miał 29 lat. Był synem murarza i gospodyni domowej, miał jedną siostrę. Mieszkał w niewielkiej Ermui, gdzie zaledwie dwa lata wcześniej wstąpił do młodzieżówki Partii Ludowej (PP) i zdobył mandat radnego. Marzył o budowie hali sportowej dla mieszkańców. Praca w samorządzie nie zapewniała mu utrzymania, dlatego zatrudnił się w firmie konsultingowej w pobliskim Eibarze, do której codziennie dojeżdżał pociągiem o godzinie 15. Po pracy grał na perkusji w zespole założonym z kolegami i spotykał się ze swoją dziewczyną. Był zwyczajnym chłopakiem.

W czwartek 10 lipca 1997 r. Miguel nie dotarł do pracy. Po wyjściu z pociągu został porwany przez komando ETA. Około godziny 18 terroryści ogłosili ultimatum: jeśli w ciągu 48 godzin rząd nie przeniesie wszystkich więźniów ETA do baskijskich zakładów karnych, zakładnik zginie. Był to ten sam postulat, który wysuwano podczas porwania Ortegi Lary, jednak tym razem wyznaczono nierealny termin. Rząd José Maríi Aznara odmówił negocjacji z terrorystami. Rozpoczął się wyścig z czasem.

Masowy sprzeciw

Natychmiast rozpoczęto zakrojone na szeroką skalę poszukiwania. Policja kontrolowała samochody na drogach, przeczesywała okoliczne miejscowości i monitorowała budki telefoniczne. Radio i telewizja nieustannie apelowały do świadków o przekazywanie wszelkich informacji, które mogłyby pomóc.

Do akcji włączyli się także mieszkańcy. Na ulicach pojawiły się tysiące plakatów z wizerunkiem Miguela, a ochotnicy pomagali w poszukiwaniach. Warto pamiętać, że w Kraju Basków otwarte przeciwstawianie się ETA wiązało się z realnym ryzykiem odwetu. Tym razem ludzie przestali się bać.

Jeszcze tego samego dnia wieczorem ratusz w Ermui wezwał mieszkańców do wyjścia na ulice. Protesty szybko objęły cały Kraj Basków, a następnie rozlały się na resztę Hiszpanii. Miliony ludzi domagały się uwolnienia Miguela Ángela Blanco i zakończenia terroru przez ETA. Symbolem pokojowego sprzeciwu stały się uniesione białe dłonie. Krzyczano „Miguel, czekamy na Ciebie”.

Do ostatniej chwili liczono, że skala społecznej mobilizacji skłoni terrorystów do odstąpienia od egzekucji. W noc z 11 na 12 lipca na ulicach wielu miast odbywały się czuwania przy świecach.

Zabójstwo

Nadzieje okazały się płonne. Po upływie 48 godzin terroryści oddali dwa strzały w głowę Miguela Ángela Blanco. Jak ustalono później, był on przetrzymywany przez tzw. komando Donosti, a za spust pociągnął Francisco Javier García Gaztelu, pseudonim „Txapote”, jeden z najbardziej bezwzględnych członków organizacji.

Śmiertelnie rannego Miguela porzucono w lesie niedaleko Lasarte pod San Sebastián. Tam spostrzegli go dwaj przypadkowi cywile i wezwali karetkę. Wieści o jego odnalezieniu niosły się wśród ludzi, ale początkowo pojawiały się sprzeczne informacje – od tych, że żyje i jest tylko lekko ranny, po doniesienia o jego śmierci na miejscu. Miguela przewieziono do szpitala, ale rokowania były bardzo złe. Ostatecznie lekarze stwierdzili zgon nad ranem 13 lipca 1997 r.

Szok, łzy i wściekłość

Wieść o śmierci Miguela wywołała falę szoku, smutku i gniewu. Na ulice wyszły jeszcze większe tłum, a manifestacje, które wcześniej były apelem o uwolnienie zakładnika, przerodziły się w masowy protest przeciwko ETA. W wielu miastach dochodziło do spontanicznych demonstracji. Krzyczano: No son vascos, son asesinos! („To nie Baskowie, tylko mordercy”). Atakowano też siedziby Herri Batasuny – partii uznawanej za polityczne zaplecze ETA. Aby zapobiec eskalacji przemocy, burmistrz Ermuy zorganizował pokojowy marsz do sąsiedniego Eibaru. Tego samego dnia w samym Madrycie na ulice wyszło ponad milion osób. Całe społeczeństwo w bezprecedensowy sposób odrzuciło terroryzm ETA. Ta fala obywatelskiego sprzeciwu przeszła do historii jako Espíritu de Ermua – Duch Ermuy.

Dzień później odbył się pogrzeb Miguela Ángela Blanco. Żegnały go tłumy mieszkańców oraz najważniejsi przedstawiciele państwa, w tym premier José María Aznar, byli premierzy Adolfo Suárez, Leopoldo Calvo-Sotelo i Felipe González, a także następca tronu Filip. Choć jego obecność wiązała się z ryzykiem zamachu, monarchia chciała w ten sposób okazać solidarność z rodziną ofiary i całym społeczeństwem.

Skutki długofalowe

Zabójstwo Miguela Ángela Blanco nie doprowadziło do natychmiastowego końca ETA, ale zapoczątkowało lawinę zmian. Organizacja utraciła resztki legitymizacji w oczach większości baskijskiego społeczeństwa, a Herri Batasuna znalazła się w coraz większej izolacji. Coraz częściej podejmowano próby zakończenia konfliktu – pod koniec 1998 r. ETA ogłosiła zawieszenie broni, które przetrwało nieco ponad rok. Choć do ostatecznego porzucenia działalności zbrojnej potrzebne było jeszcze niemal 15 lat, wstrząs wywołany zabójstwem Miguela Ángela Blanco okazał się początkiem końca organizacji. Do czasu ostatecznego zawieszenia broni w 2011 r. ETA zabiła jeszcze 67 osób.

Wybrana bibliografia

Materiały audiowizualne:

• Stuven Hugo (reż.), El desafío: ETA, odc. 6: El principio del fin, serial dokumentalny, Amazon Prime Video, 2020, online: https://www.primevideo.com/detail/0QKD6WQ5M4MHBG4CIP34FSDOSF.
• Orrantia Andoni (prowadzący), Miguel Ángel Blanco. Aquellas 48 horas jamás contadas, podcast COPE, 2022, online: https://www.cope.es/podcasts/miguel-angel-blanco-aquellas-48-horas-jamas-contadas.
• Sistiaga Jon, López Juanjo (reż.), Miguel Ángel Blanco: las 48 horas que lo cambiaron todo, film dokumentalny, Netflix, 2026, online: https://www.netflix.com.

Artykuły:

• El País, 25 años del secuestro y asesinato de Miguel Ángel Blanco: las movilizaciones de aquellos días, en imágenes, 9 lipca 2022, online: https://elpais.com/espana/2022-07-09/25-anos-del-secuestro-y-asesinato-de-miguel-angel-blanco-las-movilizaciones-de-aquellos-dias-en-imagenes.html (dostęp: 12.07.2026).
• Fundación Miguel Ángel Blanco, „Su asesinato”, online: https://www.fmiguelangelblanco.es/miguel-angel-blanco/su-asesinato/ (dostęp: 12.07.2026).
• Mapa del Terror, „Miguel Ángel Blanco Garrido”, online: https://mapadelterror.com/victims/miguel-angel-blanco-garrido/ (dostęp: 12.07.2026).