Hiszpańska polityka

„CASO KOLDO”: najnowsza afera korupcyjna w Hiszpanii

17 czerwca 2025 /

W miniony czwartek w Hiszpanii wybuchła polityczna bomba: Santos Cerdán, sekretarz i trzeci człowiek w rządzącej partii socjalistycznej (PSOE) jest zamieszany w aferę korupcyjną, znaną jako „Caso Koldo” (Sprawa Kolda – od imienia pierwszego głównego zamieszanego w sprawę, Koldo Garcíi).

Co się wydarzyło i o co chodzi w całej tej sprawie?

Kontekst: korupcja w Hiszpanii

Afery korupcyjne w Hiszpanii to niestety smutna rzeczywistość. Największa w ostatnich dotyczyła rywali PSOE, czyli Partii Ludowej (PP) i spowodowała utratę władzy przez premiera Mariano Rajoya w 2018 r.

Miało to miejsce po wyroku skazującym w tzw. „Caso Gürtel” – ogromnej aferze korupcyjnej, w toku której wychodzi na jaw przytłaczająca skala łapówek, nielegalnego finansowania partii PP, defraudacji środków publicznych czy ustawiania przetargów. PP zostało uznane za beneficjenta całego systemu korupcyjnego i musiało zapłacić ogromną grzywnę, a były skarbnik partii – Luis Bárcenas – został skazany na 33 lata więzienia. Okazało się również, że w PP od lat 90. prowadzono drugą, nieoficjalną księgowość (tzw. kasa B), z której korzystał nawet sam Mariano Rajoy (którego jednak nie skazano, bo nie można było udowodnić, że „M. Rajoy” to właśnie były premier 😉).

W wyniku wotum nieufności z 2018 r. do władzy dochodzi PSOE z Pedro Sánchezem na czele, niosąc na sztandarach uczciwość i podkreślając swoje czyste ręce. Jednak teraz ten wizerunek staje pod znakiem zapytania…

Wybuch sprawy Kolda Garcíi

W lutym 2024 r. okazało się, że służby prowadzą śledztwo w sprawie ogromnych nielegalnych prowizji za zakup maseczek w czasie pandemii, jakie miał brać niejaki Koldo García. W sprawę zamieszany był też biznesmen Victor de Aldama. Kim był ów Koldo?

Ów Koldo był ochroniarzem, kierowcą, a nawet doradcą José Luisa Ábalosa – zaufanego człowieka Sáncheza i w latach 2017–2021 sekretarza ds. organizacji partii i 2018–2021 ministra transportu; w chwili wybuchu afery zaś – szeregowego posła PSOE.

Ábalos był nie tylko ważną osobistością w partii, ale też zaufanym człowiekiem Sáncheza. W 2021 został jednak odwołany z funkcji sekretarza i ministra podczas restrukturyzacji rządu. Powody nie były znane co prowadziło potem niektórych do wniosku, że Sánchez coś wiedział o aferze. Mimo tego w 2023 premier pozwolił mu na start w wyborach tak, jakby już rozwiał swoje podejrzenia.

Dalszy rozwój sprawy

Początkowo Ábalos nie był o nic oskarżony i (wbrew nawoływaniom partii) pozostał posłem, opuszczając jedynie klub parlamentarny PSOE. W toku śledztwa pojawiły się jednak dalsze wątki w sprawie. Luksusowe nieruchomości kupowane lub wynajmowane za bezcen od Aldamy, fikcyjne zatrudnienia partnerek czy znajomych w publicznych spółkach – to pierwsze z zarzutów.

Przede wszystkim jednak na jaw wyszła najpoważniejsza część afery, a mianowicie ustawianie przetargów publicznych głównie z Ministerstwa Transportu w zamian za nielegalne prowizje. I tu pojawia się najgłośniejsze nazwisko ostatnich dni: Santos Cerdán.

Raport UCO i sprawa Santosa Cerdána

O ile już poprzednie zarzuty kładły się cieniem na PSOE to opublikowany w miniony czwartek 490-stronicowy raport UCO (Centralna Jednostka Operacyjna Gwardii Cywilnej) spowodował prawdziwe trzęsienie ziemi w partii. Dlaczego?

Otóż w raporcie odkryto udział w sprawie osoby ze ścisłego kierownictwa partii, jej aktualnego sekretarza ds. organizacji Santosa Cerdána. Co więcej to właśnie on miał być mózgiem i szefem całej operacji – jeszcze w Nawarze poznał Kolda Garcię, ochroniarza, którego następnie w 2017 r. rekomendował Ábalosowi jako kierowcę i zaufaną osobę. To tam ok. 2015 r. zaczął się proceder ustawiania przetargów, który po dojściu PSOE do władzy przeniósł się do Madrytu.

W zamian za łapówki faworyzowano firmy takie jak Acciona – wypłaciła ona Ábalosowi i Garcíi 620 tys. euro. Na bezpośrednie korzyści majątkowe dla Cerdána nie znaleziono na razie dowodów; jedynie Aldama w swoich zeznaniach wspominał, że zapłacił mu 15 tys. euro w gotówce, czemu wcześniej nie dawano za bardzo wiary, zwłaszcza, że to niezbyt duża suma w stosunku do innych kwot.

Raport opiera się w dużej mierze na wielogodzinnych nagraniach rozmów trzech głównych postaci afery: Cerdana, Abalosa i Garcii z lat 2019–2023. Są to nagrania zarejestrowane przez samego Kolda i znalezione w trakcie przeszukania jego domu. Być może w ten sposób chciał się zabezpieczyć na czarną godzinę.

W nagraniach pojawiły się też inne bulwersujące wątki, nie związane wprost z korupcją:

Przedmiotowe traktowanie kobiet

Nagrano rozmowy, na których panowie w niewybrednych słowach m.in. „dzielą się” kobietami (domyślnie: prostytutkami). To mocno godzi w wizerunek lewicowej i uznającej się za partię feministyczną PSOE i jest jednym z głównych wątków (naturalnie prócz samej kwestii korupcji), za które jest teraz atakowana. Swoją drugą konferencję prasową (o której poniżej) Sánchez zaczął właśnie od przeproszenia obywatelek i stanowczego odcięcia się od takiego przedmiotowego traktowania kobiet.

Fałszerstwo w wyborach na szefa PSOE

W nagraniach pojawia się też instrukcja z czasów głosowania na przewodniczącego PSOE w 2014 r.: „wrzuć dwa głosy tak, żeby nikt cię nie widział” – w ten sposób Koldo miał zagłosować na Sáncheza za nieobecnych kolegów. Pedro Sánchez wygrał te wybory dużą różnicą kilkunastu tysięcy głosów, zatem trudno mówić o sfałszowanych wynikach, ale jest to jednak pewna plama na honorze.

Reakcje

Wyjście na jaw udziału Cerdána jest ogromnym ciosem dla PSOE i jej sojuszników. Jeszcze niedawno po pierwszych plotkach o jego udziale w sprawie, bronili go wszyscy, nawet partie katalońskie jak ERC i Junts.

PSOE. Zaraz po poznaniu raportu i nagrań w czwartek 12 czerwca premier Pedro Sánchez pojawił się na konferencji prasowej, na której wyraźnie dotknięty wyraził „głębokie rozczarowanie” i przeprosił obywateli, stwierdzając, że nie powinien był zaufać Cerdanowi, że zostali oszukani… Na ile to było szczere to już każdy w Hiszpanii ma swoją opinię, zależnie od sympatii politycznych. 😉 Prawdą jest, że w partii panuje szok.

Pedro Sánchez na konferencji prasowej 12.06.2025, w dniu ukazania się raportu UCO.

Koalicjanci i partie wspierające rząd potępiają i żądają wyjaśnień, ale na razie nie robią gwałtownych ruchów ani deklaracji odnośnie przyszłości rządu, czekając na dalszy rozwój sprawy. Najbardziej krytyczne jest Podemos, co nie dziwne u partii, która powstała i wypłynęła na fali tzw. ruchu oburzonych i krytyce systemu dwupartyjnego PP-PSOE.

Po stronie prawicowej opozycji PP i Vox wzywają do rząd do dymisji i zwołania nowych wyborów. Apelują do sojuszników PSOE o nie wspieranie „skorumpowanego rządu”. Vox nawołuje do wotum nieufności, jednak PP na razie nie planuje takiego ruchu, przewidując na razie niewielkie szanse powodzenia.

Konferencja prasowa Sancheza z poniedziałku 16 czerwca

Po ciężkim końcu tygodnia i wielogodzinnych naradach, premier Sánchez uznał, że najlepszą obroną jest atak. I tak na konferencji prasowej w poniedziałek w pierwszej kolejności po raz kolejny przeprosił obywateli, tym razem w szczególności kobiety, a następnie podkreślił, że wyciągnie konsekwencje i zmierzy się z sytuacją (vamos a dar la cara), jednak absolutnie nie zamierza zwoływać nowych wyborów. „PSOE jest partią czystą” – podkreślał – „nie jesteśmy idealni, ale jesteśmy nieprzejednani kiedy korupcja nas dotyczy”. Ogłosił również następujące środki:

  • Ostateczne wyrzucenie Ábalosa z partii (który do tej pory był w niej jedynie zawieszony. Cerdán został już wcześniej zdymisjonowany z funkcji sekretarza i członkostwa w partii, a w poniedziałek zrzekł się mandatu posła).
  • Nowy audyt zewnętrzny partii.
  • Sekretariat partii będzie prowadzony tymczasowo wspólnie przez 3 osoby.
  • Wystąpienie Sáncheza w Kongresie Deputowanych z wyjaśnieniami.
  • Utworzenie komisji śledczej w parlamencie.
  • Spotkanie ze wszystkimi grupami parlamentarnymi wspierającymi rząd.

Przede wszystkim jednak przeszedł do kontrataku wobec opozycji. „Nie będziemy jak PP i Vox, nie będziemy ukrywać korupcji w naszych szeregach, choćby była bolesna”. Następnie wspomniał o aferach korupcyjnych PP i Vox, również tych wciąż się toczących i podkreślił, że oddanie władzy prawicy, z jeszcze gorszymi zarzutami, i przekreślenie osiągnięć rządu nie jest opcją.

Konferencja Pedra Sáncheza z poniedziałku 16.06.2025

Co dalej?

Na razie brak dowodów na bezpośredni udział Sáncheza czy też na korzyści finansowe dla partii, co pozwala tłumaczyć sprawę jako przypadek pojedynczych „czarnych owiec”. To wszystko uderza jednak w autorytet premiera, bo chodzi o osoby ze ścisłego kierownictwa PSOE – dwóch jej ostatnich sekretarzy ds. organizacji, czyli nr. 3 w partii! Do tego Ábalos i Cerdán byli osobiście bardzo blisko związani z Sánchezem. To oni – po tym jak Pedro został zmuszony do rezygnacji w 2016 r. – pomogli odzyskać mu w 2017 r. fotel sekretarza generalnego (przewodniczącego) partii, towarzysząc mu podczas słynnego rajdu po kraju Peugeotem 407.

Trudno jednoznacznie stwierdzić, jak dalej potoczy się cała afera i jakie będą losy rządu Sáncheza. Kluczowe pytanie brzmi, czy ujawniono już wszystko, czy też pojawią się kolejne nagrania i rewelacje. Podejrzenia, że to może nie być koniec budzi m.in. fakt, że nadal nie wiemy, jakie korzyści miał Cerdán z przewodzenia całą intrygą. Mówi się też, że Koldo może mieć więcej nagrań, kolejne materiały znajdowane są także u Ábalosa.

Sprawa jest zatem mocno rozwojowa i możliwa jest nagła zmiana sytuacji. Na razie rządowa większość wydaje się zabezpieczona, mimo wątpliwej postawy Podemos czy Junts. Gdyby jednak pojawiły się dowody obciążające premiera lub wskazujące na nielegalne finansowanie partii, mogłoby to oznaczać koniec rządu – tak jak w przypadku PP Mariano Rajoya.

Wybrana bibiliografia:

Podcasty:

  • El País, Santos Cerdán: la caída del hombre de partido con tareas de Gobierno, podcast „Hoy en EL PAÍS”, 13 czerwca 2025, [online:] https://www.youtube.com/watch?v=n0BQPAqTzSU [dostęp: 15.06.2025].
  • El Mundo, Sánchez, Cerdán y el informe de la UCO: la corrupción le estalla al PSOE, podcast „El Mundo al día”, 14 czerwca 2025, [online:] https://youtu.be/CHepwcrt-as [dostęp: 15.06.2025].
  • El Diario, Santos Cerdán, una bomba en el PSOE, podcast „Un tema al día”, 13 czerwca 2025, [online:] https://youtu.be/U4MH8BA2G8g [dostęp: 15.06.2025].

Artykuły:

Zobacz również

Juan Carlos I Burbon proklamowany królem Hiszpanii 22 listopada 1975

50 lat od restauracji monarchii w Hiszpanii. Bilans panowania Juana Carlosa I i Filipa VI

22 listopada 2025

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *